Teke zortlatması

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Başlığın diğer anlamları için Teke (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

Teke zortlatması, (Değişmeli Oyun olarak da bilinir), Burdur, Isparta, Antalya, Denizli ve Fethiye çevresinde yaygın halk ezgisi ve bu ezgi eşiliğinde oynanan zeybek türü halk oyunu.
Teke Bölgesinde göçebe yaşayan Yörüklerin yaşamındaki erkek keçinin (teke) hareketlerini yansıtan ve bağlamada özel tezene tavrı olan oyundur.^[1] En tanınmış teke oyunlarından olan teke zortlatması (tekenin kızışma döneminde dişisine çıkardığı sesten dolayı zortlatma ya da zortlama denir), tekenin kızdığı zamanki davranışlarını canlandıran, zeybek türü oyunlardandır. Çoğu kez oyundan önce kavalla guval havası denen bir tür uzun hava çalınır. Oyun, yelleme ve hoplatma olmak üzere iki bölümdür. Yelleme çeşitli el ve kol figürleriyle, çökmelerle yapılır. Bunu izleyen hoplatmada aynı oyun daha hızlı olarak oynanır. Hızlanan tempoya bağlı olarak oyuncular sık sık yer değiştirirler. Teke zortlatmasına değişmeli oyun da denmesinin nedeni budur. Sipsi ya da cura eşiliğinde oynanan keçi zortlatmaları genel olarak sözlüdür. Kadın erkek bir arada oynandığı gibi, yalnızca kadınlar ya da erkekler tarafından oynananları da vardır.
Afyon yöresinde kaşıklı zeybek biçiminde oynanan oyunlara da figürlerdeki benzerliğe dayalı olarak teke zortlatması denir. Zortlatmanın değişik yörelerde zatlatma, zotlatma ya da zorlatma biçiminde değişik söylenişleri de vardır.